Waarom blijven tenders voor wind op zee leeg, terwijl de urgentie van de energietransitie groter is dan ooit? Volgens Ronald Huisman, Professor Sustainable Energy Finance bij de Erasmus School of Economics en Academisch Directeur van het Erasmus Center for Energy Transition (ECET), ligt de oorzaak niet alleen bij stijgende rente of hogere bouwkosten. “We praten altijd over de kostenkant”, zegt hij, “maar bijna nooit over de opbrengstenkant”. Tijdens WindDay 2026 analyseert Huisman 25 jaar energiemarktontwikkeling en legt hij uit waarom traditionele kostenvergelijkingen misleidend zijn – en wat er moet veranderen om windprojecten wél financierbaar te maken.
Van liberalisering naar marktprijzen als leidend principe
Huisman doet al onderzoek naar energiemarkten sinds de liberalisering eind jaren negentig. “Vroeger hadden we geen keuze als consument. Er waren regionale energiebedrijven en daar moest je het mee doen”. Met de liberalisering veranderde dat radicaal. Elektriciteit en gas konden voortaan op beurzen worden gekocht, “net zoals je aandelen koopt”. Nieuwe toetreders hadden geen eigen productiecapaciteit meer nodig. “Je kon energie inkopen op de beurs en direct leveren. Daardoor kwamen er veel nieuwe energiebedrijven”. De belangrijkste verandering was dat de marktprijs leidend werd. “Het is niet meer een kostprijsberekening die bepaalt wat elektriciteit kost. Als de marktprijs laag is, is de prijs laag. Als de marktprijs hoog is, is de prijs hoog”. Dat klinkt logisch, maar betekende een fundamentele verschuiving in het systeem.
De impact van duurzame energie op de energiemarkt
Toen tussen 2000 en 2010 duurzame energie grootschalig werd toegevoegd, veranderde de dynamiek opnieuw. “Conventionele centrales produceren wanneer zij willen. Als de prijs te laag is, produceren ze niet. Maar duurzame energie produceert wanneer er wind of zon is”. En dat verschil is cruciaal. “Als de prijs hoog is maar er is geen wind, dan kun je niks. En als de prijs laag is maar het waait hard, dan moet je produceren”. Het gevolg was een veel bewegelijker prijssysteem. “De prijzen werden veel volatieler. Als wind ineens wegvalt, ontstaat er een tekort en moet er snel worden bijgeschakeld. Dat is duur”. Tegelijkertijd drukken grote hoeveelheden wind- en zonnestroom op winderige momenten juist de prijzen omlaag. Die volatiliteit raakt direct de financiering van windenergie.
Stijgende kosten zijn niet het hele verhaal
In discussies over niet-financierbare windprojecten wordt vaak gewezen op inflatie en rente. Dat is terecht, zegt Huisman. “De rente ging omhoog afgelopen jaar, maar ook de kosten van productie en werknemers gingen omhoog”. Toch is dat volgens hem niet de kern. “Als men het heeft over het probleem van het niet kunnen financieren van windmolenparken, dan zegt men: de kosten zijn te hoog. Maar we zijn altijd bezig met de kostenkant. Ik hoor nooit de opbrengstenkant als argument”. En juist daar zit volgens hem een cruciale blinde vlek.
De grote denkfout in kostenvergelijkingen
Wind- en zonneparken worden vaak gepresenteerd als goedkoper dan conventionele centrales, gebaseerd op gemiddelde kosten per eenheid. Maar die vergelijking gaat volgens Huisman mank. “Als ik tien euro aan gemiddelde kosten heb en ik kan zelf bepalen wanneer ik produceer, dan produceer ik alleen als de prijs boven die 10 euro ligt”. Dat is het voordeel van een conventionele centrale. “Maar als ik een windmolenpark ben met dezelfde gemiddelde kosten, dan moet ik ook produceren als de prijs maar 1 euro is”. Daarmee verschillen de werkelijke opbrengsten fundamenteel. “Die kostenvergelijking is dus niet goed. Als je wilt vergelijken, moet je conventionele energie vergelijken met wind plus opslag. Die batterij zorgt ervoor dat je kunt kiezen wanneer je verkoopt”. Volgens Huisman is dit een van de belangrijkste inzichten die je nodig hebt om beter te financieren. Zolang opbrengstprofielen niet worden meegenomen in de analyse, blijven businesscases kwetsbaar.
Frustratie rond tenders zonder inschrijvingen
De gevolgen zijn zichtbaar in de praktijk. “Er worden jarenlang tenders voorbereid, vergunningen geregeld, alles netjes ingebed in het landschap. En vervolgens tekent niemand in. Of iedereen trekt zich terug”. Dat leidt tot frustratie bij overheid en sector. “Iedereen zegt: we willen toch duurzame energie? Waarom gebeurt er niks?”. De reflex is vaak om naar subsidies te kijken. Maar volgens Huisman is dat symptoombestrijding. “Dan ga je projecten subsidiëren die eigenlijk niet goed genoeg zijn. Je blijft hangen in bestaande ideeën, in plaats van te innoveren in hoe je energie levert”.
Een negatieve spiraal in de markt
Wanneer projecten niet rendabel blijken, heeft dat bredere gevolgen. “Bestaande projecten leken eerst rendabel, maar blijken dat niet meer te zijn. Dat heeft zijn weerslag bij banken”. Financiers worden voorzichtiger. “Dan krijg je een soort negativisme dat erboven hangt. Projecten komen niet meer van de grond en alles stagneert”. Dat ziet hij niet alleen bij wind, maar ook bij batterijen en andere duurzame technologieën. Tegelijkertijd ontbreekt het niet aan kapitaal. “Er is heel veel kapitaal. Er is heel veel bereidheid om te investeren om impact te maken”. Maar investeerders zeggen iets opvallends: “Technologisch zijn de projecten fantastisch, maar als business case niet”.
Het ontbrekende systeemdenken
Volgens Huisman ligt de kern van het probleem in een gebrek aan systeemdenken. “We hebben de energietransitie vormgegeven door ingenieurs en juristen. Economen zijn een beetje afwezig geweest”. Daardoor ontbreekt inzicht in de economische verschillen tussen technologieën. “We richten ons heel erg op de technologie, maar niet op de business case”. We subsidiëren zon. We financieren wind. We stimuleren opslag. Maar steeds als losse componenten. “Het energiesysteem is één groot geïntegreerd systeem”. Hij verwijst naar netcongestie als voorbeeld. “We wisten jaren geleden al dat we congestie zouden krijgen als we massaal investeerden in duurzaam zonder iets aan het net te doen. Maar de focus lag alleen op meer zon”. Diezelfde eenzijdige blik beïnvloedt volgens hem ook de financiering van windenergie.
Andere businessmodellen als oplossing
Wat moet er dan veranderen? Volgens Huisman begint het met combinatiedenken. “Denk niet aan één technologie. Combineer wind met opslag, of met andere vormen van opwekking”. Door productie te spreiden, ontstaat een stabieler opbrengstprofiel. Daarnaast zijn andere businessmodellen nodig. Veel windparken verkopen hun stroom volledig op de beurs. “Als de beursprijs laag is, verkopen ze tegen een lage prijs”. Maar het kan ook anders. Hij noemt Iberdrola als voorbeeld. “Zij leveren rechtstreeks aan datacenters van Amazon tegen een contractprijs. Dan is de marktprijs niet meer leidend in je businessmodel”. Langlopende contracten bieden voorspelbaarheid – en voorspelbaarheid is essentieel voor financiers.
WindDay als plek voor het bredere gesprek
Volgens Huisman is WindDay 2026 bij uitstek het platform om deze discussie te voeren. “Het is ontzettend interessant om te zien hoe windtechniek evolueert. Maar we moeten ook over de hele business case heen kijken”. Hij waardeert dat het evenement zowel detailkennis als systeemvisie samenbrengt. “Je hebt sprekers die van bovenaf kijken en tegelijkertijd mensen die inzoomen op de techniek. Die combinatie is interessant”. Want zonder economische reflectie dreigt de sector vast te lopen, ondanks technologische vooruitgang.
De financiering van windenergie vraagt om een andere blik
De financiering van windenergie staat niet onder druk omdat wind technisch tekortschiet. Het probleem zit in hoe we kosten en opbrengsten vergelijken en hoe we projecten positioneren binnen het energiesysteem. Zolang duurzame technologieën worden beoordeeld met het denkkader van conventionele centrales, blijven projecten vastlopen. De oplossing ligt in systeemdenken, realistische opbrengstanalyse en vernieuwde businessmodellen. Wie de toekomst van wind op zee serieus neemt, moet verder kijken dan gemiddelde kostprijzen. WindDay 2026 biedt het podium waar techniek, markt en financiering samenkomen – precies de combinatie die nodig is om windenergie ook economisch toekomstbestendig te maken. Wil je meer weten over het programma van het congres? Houd dan de website in de gaten!
